planning, plan, adjusting, aspirations, concepts, ideas, decisions, flexibility, glass, hand, whiteboard, a, b, c, sketching, transparent wipe board, visual screen, business, business person, businessman, change, flexibility, change, change, change, change, change

Tahliye Planı Çiziminde Sık Yapılan 10 Hata ve Kontrol Yöntemleri

Tahliye planı çizim hataları, yalnızca görsel düzeni bozan teknik kusurlar değildir. Yanlış gösterilen kaçış yönü, hatalı yerleştirilmiş ‘Buradasınız’ işareti, güncel olmayan bina planı veya okunamayan güvenlik sembolleri, acil durumda kullanıcıların yanlış karar vermesine neden olabilir. Bu nedenle bir tahliye planının doğruluğu yalnızca çizimin tamamlanmasıyla değil, gerçek bina koşullarıyla karşılaştırılarak kontrol edilmesiyle değerlendirilmelidir.

Bu rehber, işletmelerin İSG sorumluları, tesis yöneticileri, mimarlar ve tahliye planı hazırlayan teknik personel için oluşturulmuştur. Amaç, çizim sürecinde sık karşılaşılan 10 önemli hatayı açıklamak ve teslim öncesinde uygulanabilecek pratik kontrol yöntemlerini ortaya koymaktır.

Tahliye planında çizim doğruluğu neden önemlidir?

Acil durum tahliye planı, kullanıcıların bulundukları konumu, uygun kaçış güzergahlarını, çıkışları ve ilgili güvenlik bilgilerini görsel olarak anlamalarına yardımcı olan bir bilgilendirme aracıdır. Ancak bir paftanın teknik açıdan düzgün çizilmiş olması, içerdiği bilgilerin sahada doğru olduğu anlamına gelmez.

Örneğin mimari projede açık görünen bir geçiş, uygulama sırasında kapatılmış olabilir. Benzer şekilde yıllar önce kullanılan bir çıkış kapısı, güncel bina düzeninde farklı bir işleve dönüştürülmüş olabilir. Bu bilgiler kontrol edilmeden hazırlanan çizim, estetik açıdan başarılı görünmesine rağmen kullanıcıyı yanlış yönlendirebilir.

Profesyonel bir tahliye planı hazırlama sürecinde mimari bilgiler, güvenlik donanımlarının konumları, fiili kullanım koşulları ve paftanın yerleştirileceği nokta birlikte değerlendirilmelidir.

Tahliye planı çiziminde sık yapılan 10 hata

1. Güncel olmayan mimari plan üzerinden çizim yapmak

En yaygın sorunlardan biri, eski bir mimari proje kullanılarak tahliye krokisi oluşturulmasıdır. Bina içinde zamanla yapılan bölme duvarlar, kapı değişiklikleri, koridor düzenlemeleri ve kullanım amacı değişiklikleri mevcut çizimde bulunmayabilir.

Örneğin eski projede koridora açılan bir kapı, güncel kullanımda depo alanına dahil edilmişse bu kapının halen kullanılabilir bir çıkış gibi gösterilmesi hatalı olacaktır.

Kontrol yöntemi: Çizime başlamadan önce mevcut DWG veya diğer mimari belgelerin tarihini ve revizyon durumunu inceleyin. Kritik geçişleri güncel saha bilgileriyle karşılaştırın. Mevcut mimari çizim ile fiili durum arasındaki farkları ayrı bir düzeltme listesinde toplayın.

2. ‘Buradasınız’ işaretini yanlış konumlandırmak

Tahliye krokisindeki en önemli referanslardan biri, kullanıcının planı okuduğu konumu gösteren işarettir. Bu işaret yanlış bir odaya, koridora veya giriş noktasına yerleştirildiğinde kullanıcı kendi konumunu hatalı algılayabilir.

Aynı kat için hazırlanan farklı konumlardaki tahliye paftalarında, ‘Buradasınız’ işaretinin tüm paftalara aynı noktada kopyalanması özellikle dikkat edilmesi gereken bir hatadır.

Kontrol yöntemi: Her pafta için bağımsız bir montaj noktası belirleyin. İşaretin konumunu bu noktaya göre düzenleyin ve pafta kodu ile montaj lokasyonunu eşleştirin. Bir paftanın başka bir konuma taşınması durumunda konum işaretinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini unutmayın.

3. Paftanın bakış yönü ile çizim yönünü karıştırmak

Bir mimari kat planı çoğunlukla proje koordinatlarına göre görüntülenir. Ancak duvara yerleştirilen tahliye planının kullanıcı tarafından kolay anlaşılabilmesi için çizimin yönü ve kişinin gerçek bakış doğrultusu birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin kullanıcı koridora bakarken plan üzerindeki sağ ve sol ilişkileri gerçek ortamla uyuşmuyorsa yön algısı zorlaşabilir. Bazı mimari paftalarda çizimin döndürülmesi teknik veya yerleşim nedenleriyle uygun olmayabilir. Böyle durumlarda konum ve yön bilgisinin açık biçimde sunulması önem kazanır.

Kontrol yöntemi: Paftanın asılacağı noktada kullanıcı perspektifini değerlendirin. Gerekliyse anlaşılır bir yön göstergesi kullanın. Yön okunun gerçek bakış yönüyle uyumunu sahada kontrol edin. Yalnızca pusula yönüne dayanarak kullanıcının planı kolayca anlayacağını varsaymayın.

4. Kaçış güzergahını yalnızca en kısa mesafeye göre çizmek

En kısa geometrik mesafe her zaman uygun kaçış güzergahı değildir. Kullanılabilir çıkışlar, kapıların işlevleri, koridorların sürekliliği, bina içindeki engeller ve tesisin belirlenmiş acil durum düzeni dikkate alınmalıdır.

Örneğin çizim üzerinde kısa görünen bir geçiş, kontrollü erişime sahip bir bölümden geçiyor veya tahliye için uygun olmayan bir alana açılıyor olabilir.

Kontrol yöntemi: Kaçış yönlerini yalnızca CAD üzerindeki mesafelere bakarak belirlemeyin. Tesisin yetkili teknik ve İSG sorumlularınca doğrulanmış kaçış düzenini esas alın. Alternatif güzergahları da aynı yaklaşımla değerlendirin. Güzergahların fiilen kullanılabilir olduğunu kontrol edin.

5. Acil durum sembollerini yanlış veya tutarsız kullanmak

Farklı anlamlara gelen işaretlerin birbirine benzer biçimde çizilmesi, renklerinin değiştirilmesi veya sembollerin rastgele seçilmesi kullanıcı açısından belirsizlik oluşturabilir.

Çıkış yönlendirmeleri, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım noktaları ve diğer güvenlik bilgileri kendi anlamlarıyla uyumlu işaretlerle gösterilmelidir. ISO 7010 ve ISO 3864 gibi standartlar, güvenlik işaretlerinin ve görsel iletişimin değerlendirilmesinde ilgili teknik çerçeveler arasında yer alır.

Kontrol yöntemi: Projede kullanılacak sembol kütüphanesini çizime başlamadan önce belirleyin. Aynı ekipmanın tüm paftalarda aynı işaretle temsil edildiğinden emin olun. Sembollerin doğru anlam taşımasını ve uygun ölçekte okunabilir kalmasını kontrol edin.

6. Gereksiz mimari ayrıntılarla planı karmaşıklaştırmak

Mimari uygulama projeleri çok sayıda teknik bilgi içerebilir. Ölçülendirmeler, detay çizgileri, mobilya katmanları ve farklı disiplinlere ait veriler tahliye planına kontrolsüz aktarıldığında temel güvenlik bilgileri arka planda kalabilir.

Örneğin bir koridorun çevresindeki yoğun çizgi ve yazılar, kaçış oku ile çıkış sembolünün fark edilmesini zorlaştırabilir.

Kontrol yöntemi: Mimari çizimi doğrudan baskıya göndermek yerine tahliye planı için ayrı bir görsel düzen oluşturun. Gereksiz katmanları ayıklayın. Kaçış yolları, çıkış noktaları ve konum işaretlerinin kolay ayırt edilmesini sağlayın. Bununla birlikte, güzergahın anlaşılması için gerekli duvar, kapı ve mekan ilişkilerini koruyun.

7. Yangın güvenlik ekipmanlarını yanlış yerde göstermek

Yangın söndürme cihazları, yangın dolapları, manuel alarm butonları ve ilgili diğer donanımların yanlış konumlandırılması kullanıcıların ihtiyaç duydukları ekipmanı bulmasını zorlaştırabilir.

Özellikle büyük tesislerde ekipmanlar zaman içerisinde taşınabilir, yeni donanımlar eklenebilir veya mevcut ekipmanlar kullanım dışı bırakılabilir.

Kontrol yöntemi: Planda gösterilmesine karar verilen güvenlik ekipmanlarının yerlerini güncel envanter ve saha bilgileriyle karşılaştırın. Her ekipmanın her paftada gösterilmesi gerektiği varsayımıyla hareket etmeyin. Gösterilecek bilgileri planın amacı, okunabilirlik ve ilgili teknik gereklilikler doğrultusunda seçin.

8. Toplanma alanını yanlış veya belirsiz göstermek

Bir tahliye planında toplanma alanına ilişkin bilgi veriliyorsa bu bilginin tesiste belirlenen güncel düzenle uyumlu olması gerekir. Rastgele seçilmiş bir açık alanı toplanma noktası olarak işaretlemek doğru değildir.

Örneğin bina önündeki otopark, fiziksel olarak geniş görünmesine rağmen araç hareketleri veya başka operasyonel riskler nedeniyle tesisin belirlediği toplanma alanı olmayabilir.

Kontrol yöntemi: Toplanma alanını tesisin yetkili sorumlularından doğrulayın. Gösterim biçimini paftanın kapsamına göre belirleyin. Yerleşke içindeki konum ilişkilerinin anlaşılması gerekiyorsa uygun bir vaziyet planı veya destekleyici görsel kullanmayı değerlendirin.

9. Baskı boyutunu ve okunabilirliği kontrol etmemek

Bilgisayar ekranında rahatlıkla okunabilen bir çizim, baskı sonrasında aynı netliği korumayabilir. Özellikle küçük yazılar, birbirine yakın semboller ve aşırı yoğun kat planları basılı paftada sorun oluşturabilir.

Her bina ve her uygulama için tek bir pafta boyutunu zorunlu kabul etmek doğru değildir. Pafta ölçüsü; gösterilecek alan, çizim yoğunluğu, montaj noktası, hedef kullanıcı ve uygulanabilir teknik gereklilikler birlikte değerlendirilerek seçilmelidir.

Kontrol yöntemi: Çizimi yalnızca ekranda yakınlaştırarak incelemeyin. Hedef baskı boyutunda örnek çıktı alın. Başlıkların, yönlerin, sembollerin ve açıklamaların gerçek kullanım koşullarında okunabilir olup olmadığını kontrol edin.

10. Teslim öncesinde konum bazlı son kontrol yapmamak

Bir paftanın tüm çizim öğelerinin eksiksiz görünmesi, teslim için yeterli değildir. Aynı kata ait çok sayıda paftanın bulunduğu projelerde yanlış dosyanın yanlış montaj noktasına gönderilmesi veya pafta kodlarının karıştırılması mümkündür.

Örneğin bir koridorun kuzey ucunda kullanılmak üzere hazırlanmış plan, güney ucuna yerleştirildiğinde hem konum bilgisi hem de bakış yönü açısından sorun oluşturabilir.

Kontrol yöntemi: Her paftaya takip edilebilir bir kod verin. Kat, bina, montaj noktası ve dosya adını eşleştirin. Baskı veya dijital teslim öncesinde son dosyaların doğru lokasyonları temsil ettiğini doğrulayın.

Çizim öncesinde hangi belgeler ve saha bilgileri gereklidir?

Doğru bir tahliye planı hazırlanabilmesi için mevcut mimari dokümanlar ve tesisin güncel kullanım bilgileri birlikte değerlendirilmelidir. Gerekli verilerin kapsamı, binanın büyüklüğüne ve projelendirme hizmetinin sınırlarına göre değişebilir.

  • Güncel mimari kat planları: Mevcutsa DWG biçimindeki mimari projeler, katların ve mekan ilişkilerinin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
  • Kapı ve geçiş bilgileri: Kaçış düzeni açısından önemli çıkışlar, koridorlar ve bağlantılar doğrulanmalıdır.
  • Güvenlik ekipmanı bilgileri: Planda gösterilecek ekipmanların güncel konumları belirlenmelidir.
  • Kaçış güzergahı bilgileri: Tesisin yetkili sorumlularınca belirlenmiş ve doğrulanmış kaçış düzeni esas alınmalıdır.
  • Montaj noktaları: Paftaların asılacağı yerler ve buralardaki kullanıcı bakış doğrultuları belirlenmelidir.
  • Güncel saha değişiklikleri: Mimari projede görünmeyen değişiklikler ve kullanım farklılıkları kayıt altına alınmalıdır.

DWG dosyasının bulunmaması, tüm projelerin aynı yöntemle hazırlanabileceği anlamına gelmez. Bazı tesislerde ek çizim, mevcut durumun ölçülmesi veya rölöve çalışması gerekebilir. Bu çalışmaların kapsamı ve ücretlendirilmesi ilgili hizmet teklifinde açıkça belirlenmelidir.

Tahliye planı çizim hatalarını önlemek için 6 aşamalı kontrol süreci

Çizim, inceleme ve teslim aşamalarının ayrı ayrı kontrol edilmesi, tekrar eden hataların azaltılmasına yardımcı olur.

  1. Belge kontrolü: Mimari projelerin güncelliğini, eksik katları ve revizyonları inceleyin. Eksik veya doğrulanamayan bilgileri işaretleyin.
  2. Saha doğrulaması: Kritik geçişleri, çıkışları ve gösterilecek güvenlik ekipmanlarının yerlerini mevcut kullanım koşullarıyla karşılaştırın.
  3. Güzergah kontrolü: Kaçış yönlerini tesisin belirlenmiş ve doğrulanmış acil durum düzenine göre değerlendirin.
  4. Grafik kontrol: Sembolleri, çizgi yoğunluğunu, açıklamaları, renk kullanımını ve görsel hiyerarşiyi inceleyin.
  5. Konum ve yön kontrolü: Her paftanın ‘Buradasınız’ işaretini, montaj noktasını ve kullanıcı bakış yönünü ayrı ayrı doğrulayın.
  6. Son teslim kontrolü: Baskı okunabilirliğini, pafta kodlarını, dosya adlarını, revizyon durumunu ve teslim kapsamını kontrol edin.

Bu iş akışı bir kontrol yaklaşımıdır; bağımsız teknik uygunluk incelemesinin, yetkili onay süreçlerinin veya tesisin diğer acil durum yükümlülüklerinin yerine geçtiği düşünülmemelidir.

Hatalı ve doğru tahliye planı arasındaki farklar

Aşağıdaki karşılaştırma, plan incelemesinde kullanılabilecek temel değerlendirme ölçütlerini özetlemektedir.

Kontrol konusu Hatalı uygulama Doğru yaklaşım
Mimari altyapı Eski kat planının kontrolsüz kullanılması Güncel bina koşullarıyla karşılaştırma
Konum işareti Her paftaya aynı noktanın kopyalanması Montaj yerine özgü konum belirleme
Kaçış yönü Yalnızca en kısa mesafeye göre yön çizilmesi Doğrulanmış kaçış düzenini esas alma
Semboller Tutarsız veya yanlış anlamlı işaretler Uygun ve tutarlı güvenlik işaretleri
Grafik düzen Yoğun ve okunması zor teknik çizim Güvenlik bilgisini ön plana çıkaran düzen
Dosya takibi Konumu belirsiz paftalar Kat ve montaj noktasıyla eşleşen kodlama

Farklı bina türleri ve kat planı düzenlerini karşılaştırmak için tahliye planı örnekleri sayfası da incelenebilir. Örnek çizimler, herhangi bir binaya doğrudan uygulanacak hazır kaçış güzergahları olarak değerlendirilmemelidir.

ISO 23601 açısından çizim kontrolünde nelere dikkat edilmelidir?

ISO 23601, tahliye planlarının tasarım ve gösterim ilkelerini değerlendirmede kullanılan önemli bir teknik referanstır. Planın sunduğu bilgilerin anlaşılabilirliği, konum ve yön ilişkisi, semboller ve görsel düzen gibi konular bu çerçevede ele alınabilir.

Ancak bir planın yalnızca belirli renkleri veya sembolleri kullanması, ilgili bütün gereklilikleri karşıladığını kanıtlamaz. Planın içerik doğruluğu, uygulanabilir standart gerekleri ve fiili tesis koşulları birlikte incelenmelidir.

ISO 7010 ve ISO 3864 gibi ilgili standartlar da güvenlik işaretlerinin seçimi ve görsel sunumu bakımından değerlendirmeye dahil edilebilir. Kullanılacak standartların yürürlükteki baskıları ve projeye uygulanabilir hükümleri yayın veya uygunluk değerlendirmesi öncesinde ayrıca doğrulanmalıdır.

Tahliye planı hangi durumlarda güncellenmelidir?

Tahliye planlarının yalnızca ilk hazırlama aşamasında kontrol edilmesi yeterli olmayabilir. Binanın kullanımı veya kaçış düzenini etkileyen değişikliklerden sonra mevcut paftaların yeniden değerlendirilmesi gerekir.

  • Yeni duvar, kapı veya koridor düzenlemeleri yapılması.
  • Kaçış güzergahlarının veya çıkışların değişmesi.
  • Plana yansıtılması gereken güvenlik donanımlarının taşınması.
  • Toplanma alanının veya ilgili yönlendirme bilgilerinin değişmesi.
  • Paftanın bulunduğu montaj noktasının değiştirilmesi.
  • Katın kullanım düzeninin tahliye bilgilerini etkileyecek şekilde yeniden düzenlenmesi.

Her değişiklik bütün paftaların yeniden çizilmesini gerektirmeyebilir. Revizyon kapsamı, değişikliğin etki alanı incelenerek belirlenmelidir. Böylece gereksiz yeniden üretimden kaçınılırken güncel olmayan bilgiyle kullanımın sürdürülmesi de önlenebilir.

Teknik sorumlular için teslim öncesi kısa kontrol listesi

Paftalar teslim edilmeden önce aşağıdaki soruların yanıtlanması yararlı olacaktır:

  • Kullanılan mimari altlık güncel mi?
  • Gösterilen çıkışlar ve geçişler fiili durumla uyumlu mu?
  • Kaçış yönleri yetkili tesis sorumlularınca doğrulandı mı?
  • Her paftanın ‘Buradasınız’ işareti doğru yerde mi?
  • Paftanın yönü ve kullanıcının bakış açısı değerlendirildi mi?
  • Kullanılan güvenlik sembolleri tutarlı ve anlaşılır mı?
  • Plan üzerindeki ekipman konumları doğrulandı mı?
  • Seçilen baskı boyutunda bütün temel bilgiler okunabiliyor mu?
  • Her pafta doğru kat ve montaj noktasıyla eşleşiyor mu?
  • Teslim edilen sürüm, yapılan son değişiklikleri içeriyor mu?

Bu soruların herhangi birinde belirsizlik bulunması halinde ilgili bilgi tamamlanmadan veya yetkili sorumlularca değerlendirilmeden paftanın kesinleşmiş kabul edilmemesi uygun olacaktır.

Sık sorulan sorular

Tahliye planındaki ‘Buradasınız’ işareti neden önemlidir?

Bu işaret, kullanıcının bulunduğu noktayı plan üzerinde anlamasını sağlar. Yanlış konumlandırılması, çıkışların ve kaçış yönlerinin hatalı yorumlanmasına yol açabilir. Bu nedenle her montaj noktası için ayrı kontrol edilmelidir.

Eski bir AutoCAD projesinden tahliye planı hazırlanabilir mi?

Eski bir AutoCAD projesi başlangıç verisi olarak kullanılabilir. Ancak projedeki duvarlar, kapılar, geçişler ve diğer ilgili bilgiler güncel bina koşullarıyla karşılaştırılmadan çizimin doğruluğu kabul edilmemelidir.

Tahliye planında bütün yangın ekipmanları gösterilmeli midir?

Her ekipmanın her paftada mutlaka gösterileceği şeklinde genel bir kural benimsenmemelidir. Gösterilecek güvenlik bilgileri, planın amacı, uygulanabilir teknik gereklilikler ve okunabilirlik birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Her tahliye planının A1 boyutunda basılması zorunlu mudur?

Her bina için A1 boyutunun kesin olarak zorunlu olduğu söylenemez. Pafta boyutu, gösterilecek alanın büyüklüğü, gerekli bilgilerin okunabilirliği, montaj koşulları ve uygulanabilir teknik gereklilikler dikkate alınarak seçilmelidir.

Tahliye planı ne zaman yeniden çizilmelidir?

Kaçış yolları, çıkışlar, mekan düzeni veya planda gösterilen önemli güvenlik bilgileri değiştiğinde mevcut planın güncelliği kontrol edilmelidir. Değişikliğin kapsamına göre ilgili paftalarda düzeltme veya yeniden çizim gerekebilir.

Sonuç: Güvenilir tahliye planı doğru çizim kadar doğru kontrol gerektirir

Tahliye planı hazırlanırken yalnızca çizgi, sembol ve renk düzenine odaklanmak yeterli değildir. Mimari doğruluk, fiili kullanım koşulları, kaçış yönleri, montaj konumu ve son teslim kontrolleri birlikte ele alınmalıdır. Özellikle yanlış ‘Buradasınız’ işareti, güncel olmayan kapı düzeni ve doğrulanmamış güzergahlar gibi hatalar, çizim üzerinde küçük görünseler bile kullanım açısından önemli sonuçlar doğurabilir.

TahliyeProjesi.com olarak işletmenize özel tahliye planlarının hazırlanması, mevcut paftaların değerlendirilmesi ve ihtiyaç duyulan revizyonların kapsamlandırılması konusunda hizmet sunuyoruz. Mevcut mimari projelerinize ve tesis koşullarınıza göre çalışma kapsamının belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Keşif, baskı, ek çizim ve diğer teslim kalemleri proje teklifinde ayrıca netleştirilir.

Share